Drukowanie żywicą (SLA) – poradnik dla początkujących

Druk żywiczny zachwyca jakością i bogactwem szczegółów, ale bywa też źródłem problemów i frustracji – zwłaszcza na początku, kiedy nie do końca wiadomo, co,kiedy i jak robić. Jeśli chcesz wejść w ten świat, ale nie wiesz, od czego zacząć, ten poradnik jest dla Ciebie! Przeprowadzimy Cię przez cały proces krok po kroku – od przygotowania modelu, przez samo drukowanie, aż po mycie i utwardzanie wydruku. Zaczynajmy!

Druk SLA – na czym polega i czym różni się od FDM?

Jeśli masz już za sobą pierwsze próby z drukiem 3D, jest spora szansa, że zaczynałeś od technologii FDM, czyli drukowania z filamentu. W SLA zasada jest zupełnie inna – zamiast podgrzewania i wytłaczania tworzywa, pracujemy z ciekłą żywicą, która utwardza się pod wpływem światła UV.

W praktyce wygląda to tak: model powstaje w zbiorniku wypełnionym żywicą, a każda z jego warstw jest precyzyjnie naświetlana przez ekran LCD. Następnie należy go oczyścić i utwardzić. Dzięki temu druk SLA pozwala osiągać wyjątkowo gładkie powierzchnie i bardzo drobne detale, które w FDM często są trudne lub niemożliwe do uzyskania.

Co będzie Ci potrzebne do druku żywicznego?

Zanim ruszysz z pierwszym wydrukiem, przygotuj sobie podstawowy zestaw startowy. Na początek potrzebne będą:

• Drukarka żywiczna – na przykład ELEGOO Saturn 4 Ultra, która dzięki zastosowanym technologiom, kamerze AI i automatycznemu poziomowaniu pozwala nawet mniej doświadczonym użytkownikom rozpocząć pracę bez zbędnego stresu.
• Żywica – to materiał, z którego powstaje model.
• Zestaw do mycia i utwardzania wydruków – urządzenia takie jak na przykład ELEGOO Mercury XS usprawniają dwa ważne etapy: czyszczenie i utwardzanie UV.
• Zestaw do czyszczenia zbiornika i przelewania żywicy z powrotem do butelki – co ciekawe, takie akcesorium można wydrukować samodzielnie.
• Pojemnik na żywicę i tacka robocza – ułatwiają zachowanie porządku.
• Rękawiczki jednorazowe – chronią skórę przed kontaktem z nieutwardzoną żywicą.
• Szpatułka – służy do bezpiecznego zdejmowania modelu z platformy roboczej.
• Szczypce tnące – umożliwiają precyzyjne usuwanie podpór po wydruku.
• Nożyk precyzyjny – przydatny do usuwania drobnych niedoskonałości i detali.
• Papier ścierny o różnej gradacji (200/600/1000) – do wygładzania powierzchni i wykańczania modelu.
• Nośnik USB – potrzebny do przenoszenia przygotowanych plików do drukarki.
• Plik modelu 3D – najczęściej w formacie .stl, .obj lub .3mf. Możesz pobrać go z jednej z bibliotek online lub przygotować samodzielnie.

Z takim zestawem jesteś gotowy, aby przejść do właściwej pracy. Warto też dodatkowo zadbać o dobrą wentylację.

Masz już wszystko? W takim razie pora przygotować model do druku!

Przygotowanie modelu – pierwsze kroki w slicerze

Zanim drukarka zacznie swoją pracę, większość magii dzieje się w slicerze. To tutaj decydujesz, jak model będzie ustawiony, gdzie pojawią się podpory i wiele więcej.

Na potrzeby tego poradnika odnosimy się do slicerów współpracujących z drukarkami ELEGOO.

1. Wczytanie modelu i wybór profilu drukarki

Po uruchomieniu programu wybierz profil odpowiedni dla swojej drukarki, na przykład ELEGOO Saturn 4 Ultra, a następnie wczytaj ustawienia żywicy, z której korzystasz. Kolejnym krokiem będzie import modelu.

2. Ustawienie modelu

To jeden z najważniejszych momentów. Umieść model pod odpowiednim kątem na płycie roboczej, aby zmniejszyć powierzchnię styku podpory i poprawić przepływ żywicy.

O czym warto pamiętać? Obszar z większą ilością szczegółów powinien być skierowany do góry – w przeciwnym razie podpory mogą zasłaniać elementy modelu.

3. Wydrążanie modelu

Przy większych wydrukach warto skorzystać z funkcji wydrążania (Hollow). Dzięki temu model zużywa mniej żywicy i jest lżejszy. Grubość ścianek dobieraj tak, aby zachować odpowiednią sztywność – zbyt cienkie mogą prowadzić do pęknięć.

Podczas wydrążania modelu koniecznie dodaj też przynajmniej dwa otwory odpływowe. Bez nich wewnątrz może powstać podciśnienie, które utrudni druk i późniejsze czyszczenie.

4. Podpory – po co i jak je ustawiać?

W druku żywicznym podpory są niezbędne do podtrzymywania wystających części. Program może wygenerować je automatycznie, co jest dobrym punktem wyjścia – zwłaszcza dla początkujących użytkowników.

5. Slicing i zapis pliku

Gdy wszystko wygląda jak należy, wystarczy kliknąć „Slice” i zapisać plik. Program zamieni model na zestaw warstw gotowych do druku.

Gotowy plik możesz zapisać na nośniku USB. Dostępne formaty to .goo lub .ctb – oba są obsługiwane przez drukarkę Saturn 4 Ultra.

Proces druku – o czym warto pamiętać?

Gdy model jest już poprawnie przygotowany w slicerze, przychodzi chwila, którą wielu początkujących traktuje jak „moment prawdy”. W rzeczywistości jednak, jeśli wcześniejsze kroki zostały wykonane dobrze, drukarka wykonuje większość pracy za Ciebie.

1. Przygotowanie żywicy i zbiornika

Wlej żywicę do zbiornika, uważając, aby nie przekroczyć oznaczonego poziomu maksymalnego.

Uwaga: żywica może się osadzać po dłuższym okresie przechowywania, dlatego przed użyciem warto delikatnie wstrząsnąć butelką.

2. Rozpoczęcie drukowania

Podłącz nośnik USB z przygotowanym plikiem do drukarki, wybierz swój model i rozpocznij drukowanie. Poczekaj, aż urządzenie przeprowadzi kalibrację, a następnie zamknij pokrywę.

W trakcie druku nie otwieraj pokrywy bez potrzeby – to naturalne, że chcesz sprawdzić, jak idzie pierwszy wydruk, ale ciągłe zaglądanie do środka może zaburzyć warunki wewnątrz komory. Lepiej dać drukarce czas i poczekać do końca pracy.

Mycie wydruku – dlaczego jest tak ważne i jak zrobić to dobrze?

Po zakończeniu drukowania model nadal jest pokryty warstwą nieutwardzonej żywicy. To właśnie dlatego mycie jest tak ważnym etapem – bez niego powierzchnia będzie lepka, a wydruk mniej trwały.

1. Bezpiecznie zdejmij wydruk

Zacznij od założenia rękawiczek i ostrożnego zdjęcia modelu z platformy roboczej. Najlepiej użyć do tego szpatułki, podkładając ją płasko pod podstawę wydruku i delikatnie odrywając go od powierzchni.

2. Usuń podpory

Podpory najlepiej usuwać jeszcze przed pełnym utwardzeniem. Są wtedy nieco bardziej elastyczne i łatwiej dają się odciąć. Użyj do tego cążków i rób to spokojnie – szczególnie przy drobnych detalach.

3. Mycie w alkoholu IPA lub cleanerze

Model należy umyć w alkoholu izopropylowym (IPA) lub specjalnym cleanerze. Proces ten usuwa pozostałości nieutwardzonej żywicy z powierzchni wydruku.

Do wyboru masz dwie opcje:

• Mycie ręczne – zanurzenie modelu i delikatne poruszanie nim przez około 2–5 minut.
• Mycie automatyczne – na przykład w urządzeniu Mercury XS.

4. Suszenie modelu

Po umyciu model powinien dokładnie wyschnąć. Możesz po prostu pozostawić go na jakiś czas lub wspomóc się sprężonym powietrzem. Ważne, aby na powierzchni nie było śladów alkoholu ani wilgoci.

5. Drobne korekty i wygładzanie

Odetnij pozostałe fragmenty podpór i wygładź powierzchnię modelu za pomocą papieru ściernego o odpowiedniej gradacji.

Utwardzanie UV – zobacz różnicę

Po umyciu i wysuszeniu modelu może się wydawać, że to już koniec. W rzeczywistości dopiero teraz przychodzi moment, który decyduje o trwałości wydruku – utwardzanie UV.

Dlaczego ten krok jest tak ważny? Podczas druku żywica jest tylko częściowo utwardzona. Dopiero dodatkowa ekspozycja na światło UV sprawia, że model staje się w pełni trwały i odporny na uszkodzenia, zyskuje większą stabilność i nie ulega odkształceniom z czasem.

Jak przeprowadzić utwardzanie? Najwygodniejszym rozwiązaniem jest użycie przeznaczonego do tego urządzenia, takiego jak ELEGOO Mercury XS, które równomiernie naświetla model ze wszystkich stron.

Cały proces jest bardzo prosty:

1. Umieść czysty i suchy model na obrotowej platformie.
2. Zamknij pokrywę.
3. Ustaw odpowiedni czas naświetlania i kliknij “Start”.

Ile czasu potrzebuje model?To zależy od jego wielkości i grubości, ale zazwyczaj wystarczy od około 2 do 5 minut.

Czyszczenie zbiornika i platformy – jak dbać o sprzęt po druku?

To etap, który wielu początkujących ma ochotę pominąć – a właśnie on w dużej mierze decyduje o tym, czy kolejne wydruki będą udane. Resztki żywicy, drobne fragmenty utwardzonego materiału czy zabrudzenia mogą skutecznie zepsuć nawet dobrze przygotowany model. Dlatego warto odpowiednio zadbać o sprzęt po drukowaniu.

1. Opróżnianie zbiornika z żywicą

Jeśli po druku została Ci żywica w zbiorniku, najlepiej przelać ją z powrotem do butelki – ale zawsze przez filtr. Dzięki temu unikniesz przedostawania się do niej drobnych zanieczyszczeń. To prosty krok, który może oszczędzić Ci wielu nieudanych wydruków.

2. Czyszczenie zbiornika

Po opróżnieniu zbiornika spryskaj jego wnętrze niewielką ilością alkoholu IPA, a następnie przetrzyj powierzchnię miękką, bezpyłową ściereczką. Zwróć uwagę na folię separacyjną – powinna być idealnie czysta, bez smug i zaschniętych resztek żywicy. Unikaj ostrych narzędzi, szorstkich materiałów i zbyt mocnego dociskania.
3. Czyszczenie platformy roboczej
Platformę najlepiej zdjąć i również przetrzeć alkoholem. Usuń wszystkie pozostałości żywicy i ślady po podporach. Czysta powierzchnia gwarantuje lepszą przyczepność pierwszych warstw przy kolejnym wydruku.

Wskazówki dla początkujących

Na początku przygody z drukiem żywicznym najwięcej problemów wynika nie z „zepsutej drukarki”, ale z drobnych błędów i niedopatrzeń. Poniżej znajdziesz kilka prostych zasad, o których warto pamiętać:

• Zawsze pracuj w rękawiczkach – nieutwardzona żywica nie powinna mieć kontaktu ze skórą. Rękawiczki to absolutna podstawa.
• Zadbaj o dobrą wentylację – pracuj w dobrze wentylowanych pomieszczeniach, aby ograniczyć kontakt z oparami żywicy i alkoholu IPA.
• Nie pomijaj mycia i utwardzania – nawet jeśli model wygląda dobrze po zdjęciu z platformy, to jeszcze nie koniec. Bez mycia i utwardzania wydruk nie będzie w pełni trwały.
• Nie spiesz się z ustawieniami – jeśli coś nie wyjdzie, nie zmieniaj wszystkiego naraz. Testuj parametry stopniowo i zapisuj, co działa.
• Dbaj o czystość zbiornika – nawet drobne resztki utwardzonej żywicy mogą spowodować nieudany wydruk lub uszkodzenie folii.
• Nie zostawiaj żywicy w zbiorniku na zbyt długo – jeśli nie drukujesz przez jakiś czas, lepiej ją przefiltrować i przelać z powrotem do butelki.

Drukowanie żywicą może wyglądać na skomplikowane, ale kiedy zrozumiesz cały proces krok po kroku, szybko okaże się, że to po prostu kwestia dobrych nawyków i praktyki. Jeśli zadbasz o odpowiednie przygotowanie modelu, poprawne mycie i utwardzanie, druk SLA odwdzięczy się jakością i precyzją. Nie bój się eksperymentować i uczyć na błędach – to najlepsza droga do coraz lepszych rezultatów. Wybierz swoją pierwszą drukarkę żywiczną w sklepie ELEGOO i zacznij przygodę z tworzeniem wyjątkowych modeli!